Μοναστηριακός Τουρισμός: Ιερά Μονή Μακελλαριάς Καλαβρύτων

Στη νότια όχθη του ποταμού Σελινούντα, κοντά στο χωριό Λαπαναγοί, πάνω σε έναν γυμνό και απόκρημνο βράχο και σε απόσταση 30 χιλιομέτρων από την πόλη των Καλαβρύτων βρίσκεται η Ιερά Μονή Μακελλαριάς.

Η παράδοση, αλλά και μια νεότερη επιγραφή ίδρυσης της μονής, που σώζεται στο νάρθηκα του καθολικού, αναφέρει ότι το μοναστήρι χτίστηκε από τον Βυζαντινό Στρατηγό του Ιουστινιανού,  Βελισσάριο, το 532 μ.Χ., ώστε να εξιλεωθεί από την σφαγή 30.000 περίπου στασιαστών κατά την Στάση του «Νίκα» στην Κωνσταντινούπολη, μια παλλαϊκή εξέγερση διαμαρτυρίας των πολιτών εναντίον των σκληρών μέτρων του αυτοκράτορα. Για να καθαρίσει την συνείδησή του ο Βελισσάριος ήρθε στην Πελοπόννησο και έχτισε την Ιερά Μονή Παναγίας Λιθαριώτισσας ή Λιθοστρωτιώτισσας (όπως ήταν το αρχικό της όνομα), στη ρίζα του βράχου όπου στέκεται το σημερινό μοναστήρι.

Όσον αφορά την μετονομασία σε Μακελλαριά, υπάρχουν δύο εκδοχές: Σύμφωνα με την πρώτη και επικρατέστερη, μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 μ.Χ., ο Μωάμεθ ο Β’ ο πορθητής συνέχισε την πορεία του προς τη Ελλάδα και το 1458 μ.Χ κατέφθασε στην Πελοπόννησο. Οι κάτοικοι από τα γύρω χωριά και οι μοναχοί κατέφυγαν στην Μονή για να προστατευθούν, αλλά παρά την αντίσταση που προέβαλαν, οι Τούρκοι κυρίευσαν την Μονή και κατέσφαξαν τους μοναχούς και τον άμαχο πληθυσμό.  Από την σφαγή, τα κελιά των μοναχών γέμισαν με αίμα. Από τις λέξεις αίμα-κελιά ή από την ιταλική λέξη macellio (= σφαγή) η Μονή πήρε το προσωνύμιο Μακελλαριά.

Σύμφωνα με τη δεύτερη εκδοχή, όταν το μοναστήρι κατελήφθη από τους Τούρκους, ο Ηγούμενος παρακάλεσε τους επικεφαλείς του στρατεύματος να μην καταστρέψουν την Μονή λόγω των θαυμάτων που επιτελεί η Παναγία εκεί. Προς απόδειξη των λεγομένων του,  συμφώνησαν να πετάξει ο Ηγούμενος το καντήλι της εικόνας της Παναγίας στο γκρεμό και εάν αυτό στεκόταν όρθιο χωρίς να χυθεί το λάδι που είχε μέσα, δεν θα κατέστρεφαν το μοναστήρι. Το καντήλι ρίχτηκε στο βάραθρο και οι Τούρκοι στρατιώτες το εντόπισαν να αιωρείται ένα μέτρο πάνω από το ποτάμι, με τη φλόγα του να καίει και χωρίς να έχει χυθεί το λάδι του. Ως εκ τούτου η Μονή διεσώθη. Έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα, τα τουρκικά στρατεύματα εναλλάχθηκαν στη Μονή. Παρέμειναν παλαιοί στρατιώτες που γνώριζαν το θαύμα που συντελέστηκε και νέοι που προσήλθαν για πρώτη φορά και επέμεναν στην καταστροφή της. Από την αντιδικία τους αυτή και τους έντονους διαπληκτισμούς ακολούθησε σφαγή και η Μονή πήρε το προσωνύμιο Μακελλαριά.

Για την μεταφορά της Μονής πάνω στον βράχο, η ιστορία αναφέρει πως μετά την καταστροφή της το 1458 αποφασίσθηκε να χτιστεί στο απάνεμο μέρος του σπηλαίου, όπου σήμερα υπάρχει το εκκλησάκι της Μεταμορφώσεως. Παρόλα αυτά η ανοικοδόμηση δεν προχωρούσε, καθώς οτιδήποτε χτίζονταν κατά τη διάρκεια της ημέρας, γκρεμίζονταν τη νύχτα ενώ εργαλεία και μέρος των υλικών εξαφανίζονταν. Έπειτα από μερικές μέρες τα εργαλεία εμφανίστηκαν στην κορυφή του βράχου που είναι σήμερα κτισμένο το μοναστήρι. Κι ενώ οι μοναχοί ξεκίνησαν να καθαρίζουν το βράχο για την ανοικοδόμηση της Μονής, ο αρχιμάστορας προέβαλε αντιρρήσεις και συνέχισε την οικοδόμηση στο σπήλαιο της Μεταμόρφωσης. Οι μοναχοί κατά την διάρκεια της εκκαθάρισης του βράχου ανακάλυψαν σε ένα φυσικό κοίλωμα του βράχου (σήμερα μέσα στο ιερό βήμα της μονόκλιτης Βασιλικής Κοιμήσεως της Θεοτόκου) ένα πήλινο δοχείο με πηγμένο λάδι και δίπλα σε αυτό την εικόνα της Παναγίας. Την ίδια στιγμή οι σκαλωσιές που ο αρχιμάστορας χρησιμοποιούσε για την ανοικοδόμηση στο σπήλαιο της Μεταμόρφωσης γκρεμίστηκαν, παρασέρνοντας στον γκρεμό τον αρχιμάστορα, τους χτίστες, υλικά και εργαλεία. Εκτός από τον αρχιμάστορα, δεν τραυματίστηκε κανένας. Οι μοναχοί άλειψαν τον χτυπημένο αρχιμάστορα με το λάδι από το πήλινο δοχείο, ο οποίος θεραπεύτηκε αμέσως και μετανιωμένος ξεκίνησε την ανοικοδόμηση στην κορυφή του βράχου.

Η Μονή καταστράφηκε το 1770 στα Ορλωφικά και ανοικοδομήθηκε από τον μοναχό Νεόφυτο το 1784. Την σημερινή της μορφή την πήρε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο όταν ανακαινίσθηκε εκ νέου από τους ιερομόναχους Αγαθάγγελο και Άνθιμο. Αρχικά ήταν ανδρική αλλά από το 2011 επαναλειτούργησε ως γυναικεία.

Η Μονή έχει δύο ναούς, κτισμένους τον έναν δίπλα στον άλλον.  Το αρχικό καθολικό της Κοίμησης τη Θεοτόκου, μια μικρή μονόκλιτη καμαροσκεπής βασιλική με δύο θαυμάσια μαρμαρόγλυπτα μανουάλια του 1813. Ο δεύτερος, μεγαλύτερος ναός, αφιερωμένος στην Αγία Τριάδα, χρονολογείται τον 16ο αιώνα μ.Χ. και διαθέτει ένα εξαιρετικό ξυλόγλυπτο τέμπλο. Στο ναό φυλάσσεται η εικόνα της Παναγίας της Μακελλαρίτισσας σε πολυτελές ξυλόγλυπτο προσκυνητάρι, για την οποία λέγεται ότι μοιάζει να κοιτά τον επισκέπτη όπου και αν στέκεται.

Στη Μονή φυλάσσονται όπλα των αγωνιστών που απέκρουσαν με επιτυχία τον Ιμπραήμ το 1827, καθώς και κάποιες στολές αγωνιστών του 1821. Διατίθενται προς πώληση γλυκά κουταλιού, σαπούνι ελαιολάδου, μαρμελάδες και λικέρ, όλα χειροποίητα, προς ενίσχυση των οικονομικών της αναγκών.

Ακολουθώντας ένα μονοπάτι, χαμηλότερα από τη Μονή, βρίσκεται ο μικρός ναός Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, εντός φυσικού σπηλαίου, όπου ο βράχος πάνω από την Αγία Τράπεζα αναβλύζει αγίασμα όλο το χρόνο.

Η Μονή πανηγυρίζει στις 15 Αυγούστου. Η καλύτερη διαδρομή για επίσκεψη είναι από τον επαρχιακό δρόμο Πάτρας-Καλαβρύτων. Φθάνοντας στο χωριό Φλάμπουρα ακολουθείτε τις πινακίδες προς την Ιερά Μονή, όπου διανύοντας 10 χιλιόμετρα χωματόδρομο στο δάσος της Κάνισκας, φθάνετε στον προορισμό σας.

Πριν της επίσκεψη καλό είναι να επικοινωνήσετε με την αδελφότητα της Μονής στο 2692024219 όπου μπορείτε να πληροφορηθείτε και για την βατότητα του δρόμου. Η Ιερά Μονή κάθε Τρίτη παραμένει κλειστή.

Χειμερινό ωράριο 09.00-16.00,

Θερινό ωράριο 09.00-13.00 & 16.30-20.00

Κάθε Κυριακή τελείται Θεία Λειτουργία 07.30-10.00