Κοινοποιείστε το άρθρο

 

Ποια η συμβολή του σιταριού (κόλλυβα) …. Και ποιος ο συμβολισμός της προσφοράς στους κεκοιμημένους. 

« ‘Εὰν μὴ ὁ κόκκος τοῦ σίτου πεσὼν εἰς τὴν γῆν ἀποθάνῃ, αὐτὸς μόνος μένει· ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, πολὺν καρπὸν φέρει»δηλ.
“Το σπυρί του σιταριού εάν πέφτοντας στη γη δε πεθάνει, μένει μοναχό του (και δεν πολλαπλασιάζεται), εάν όμως πεθάνει, πολύ καρπό φέρνει”.
Αυτη την ωραία εικόνα για την Ανάστασή Του χρησιμοποίησε ο Κύριος όπου παρομοίασε το Θεο-ϋπόστατο Σώμα Του με το σπυρί του σιταριού.(Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο, κεφ. 12, στίχ. 24).
Την ίδια όμως εικόνα μας δίδει και ο απόστολος Παύλος στην Α΄ προς Κορινθίους Επιστολή (κεφ. 12, στίχοι 35-44).
«οὕτω καὶ ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. σπείρεται ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται ἐν ἀφθαρσίᾳ»δηλ.
“Καθώς ο σπόρος του σιταριού όταν πέσει στη γη, σαπίζει και στη συνέχεια φυτρώνει,έτσι και το νεκρό σώμα θάβεται στη γη και σαπίζει, για να αναστηθεί και πάλι άφθαρτο, ένδοξο και αιώνιο”.
Απ’ αυτή, λοιπόν, την παρομοίωση  η Χριστιανική Ορθόδοξη Εκκλησία, τελεί τα αποκαλούμενα μνημόσυνα προσφέροντας κόλλυβα στις εορτές των αγίων, στα μνημόσυνα και τα Ψυχοσάββατα για τους κεκοιμημένους μας.
“Μνημόσυνο”
Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «μνημονεύω» και γίνεται για να μνημονευθούν τα ονόματα των κεκοιμημένων μας, τελώντας ξεχωριστή θεία λειτουργία. Σύμφωνα με τη θρησκεία έχει δύο μορφές: είτε ψάλλεται τρισάγιο στον τάφο του νεκρού, είτε επιμνημόσυνη δέηση στην εκκλησία, αμέσως μετά από τη Θεία Λειτουργία.
Ψυχοσάββατο
Η Εκκλησία μας, έχει ορίσει ως ξεχωριστή ημέρα της εβδομάδος για αυτούς το Σάββατο γιατί “εις Άδη καθόδου” του Χριστού κατά το Μέγα. Σάββατο.
Όμως εκτός από τα αφιερωμένα Σάββατα στους νεκρούς,η Εκκλησία μας, έχει καθιερώσει και δύο “Ψυχοσάββατα” το χρόνο και ο λόγος  είναι, για να μνημονεύσουν αυτούς που πέθαναν σε ξένη χώρα μακριά από συγγενείς, θάλασσα, βουνό, σεισμό, θεομηνία, πόλεμο, επιδημία, φωτιά, παγωνιά, πείνα, ξαφνικό θάνατο, αλλά και τους νεκρούς που δε φρόντισε κανένας να τους τιμήσει με τα δέοντα  Στις προσευχές αυτής της ημέρας οι πιστοί μνημονεύουν αυτούς που έφυγαν από κοντά τους, νιώθοντας με κάποιο τρόπο ότι επικοινωνούν μαζί τους, αλλά και ζητούν από την ίδια την Εκκλησία να τους βοηθήσει με τις δικές της προσευχές, ώστε να εισέλθουν και πάλι στον παράδεισο.
*.Το πρώτο Ψυχοσάββατο είναι το Σάββατο πριν την Κυριακή των Απόκρεων γιατί η επόμενη μέρα είναι αφιερωμένη στη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, εκείνη την ημέρα δηλαδή που, σύμφωνα με τη Χριστιανική θρησκεία, όλοι θα σταθούμε μπροστά από τον θρόνο του και θα κριθούμε.
*Το δεύτερο Ψυχοσάββατο είναι πριν την Κυριακή της Πεντηκοστής, κατά το οποίο η Εκκλησία μνημονεύει όλους τους νεκρούς από τον Αδάμ μέχρι και σήμερα.
Σύμφωνα με μια λαϊκή μας παράδοση ό Χριστός όταν αναστήθηκε έδωσε την άδεια στις ψυχές των κεκοιμηθέντων να ανέβουν στον κόσμο μας έως και την παραμονή της Πεντηκοστής.Γιαυτο το λόγο τα κόλλυβα αυτής της ημέρας λέγονται«Χρυσά κόλλυβα».
*Υπάρχει όμως άλλο ένα Σάββατο ,το πρώτο της Τεσσαρακοστής το οποίο δεν είναι “Ψυχοσάββατο”αλλά  εορτάζουμε το «διὰ κολλύβων»  θαῦμα τοῦ Ἁγίου Θεοδώρου τοῦ Τήρωνος .Σύμφωνα με την παράδοση, ο Θεόδωρος ο Τήρων κατά τη διάρκεια λιμού στην περιοχή των Ευχαΐτων της Γαλατίας, έθρεψε τον πληθυσμό μιας πόλης με κόλλυβα. Από τότε καθιερώθηκε να προσφέρονται κόλλυβα στους ναούς, το Σάββατο της πρώτης εβδομάδας των Νηστειών (και Ψυχοσάββατα).
Κατά τα Ψυχοσάββατα,σύμφωνα με την παράδοση, οι ψυχές μπορούν να φύγουν για λίγο από τον παράδεισο για να συναντήσουν τους οικείους τους, αλλά στο τέλος της ημέρας πρέπει να γυρίσουν στις θέσεις τους και μάλιστα χορτάτες. Έτσι η Εκκλησία καλεί όλους να μνημονεύσουν τους νεκρούς τους,φτιάχνοντας κόλλυβα, ώστε οι ψυχές των νεκρών τους να «φάνε» και να επιστρέψουν στον ουρανό χορτασμένες από το συχώριο που θα τους δίνει ο κόσμος, «Θεός σχωρές τον» στο μοίρασμα.
Εκείνη τη στιγμή, οι ψυχές έχουν συγκεντρωθεί και η μία ρωτάει την άλλη: «εσύ έχεις κόλλυβο να φας;». Όποια ψυχή δεν έχει κόλλυβο, είτε γιατί την ξέχασαν οι συγγενείς, είτε γιατί δεν έχει κανέναν να την τιμήσει, οι άλλες ψυχές της δίνουν να «φάει» από το δικό τους για να μην επιστρέψει πεινασμένη.
ΚΟΛΛΥΒΑ & Ο ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ.
Τα κόλλυβα είναι μέρος της παράδοσης μας και της θρησκείας μας.Τα κόλυβα σε διάφορες περιοχές ανά την Ελλάδα είναι γνωστά ως «στερνά» ή «συγχώρια» αλλά και στους Έλληνες της διασποράς ως «ψυχών κοκκία» στον Πόντο ή ως «τζαν ασή» και «τζαν πιλαφί» (δηλαδή πιλάφι της ψυχής) στην Καππαδοκία, τα κόλυβα είναι στην ουσία ένα «ήδυσμα», ένα γλυκό, ευάρεστο στη γεύση θρησκευτικού χαρακτήρα.
Αποτελούνται από 9 υλικά γιατί Εννέα είναι τα Τάγματα των Αγγέλων, ενώ το κάθε υλικό έχει το δικό του συμβολισμό.
1.ΣΙΤΑΡΙ ή ΣΤΑΡΙ:
Βάζουμε μόνο σιτάρι «εφθός σίτος» ή «εψιτός σίτος και αυτό γιατί συμβολίζει το νεκρό σώμα που θάβεται στη Γη.
Ο μακάριος Παύλος αναφέρει στην προς Κορινθίους Α’ επιστολή (κεφάλαιο 16) : «Εκείνο που εσύ σπέρνεις δεν ζωογονείται, εάν πρώτα δεν πεθάνει», και τούτο, γιατί θάβεται στη γη το νεκρό σώμα και σαπίζει, όπως ακριβώς συμβαίνει και με το σπυρί του σιταριού.
2.ΣΤΑΦΙΔΕΣ:
Μας υπενθυμίζουν πως ο Χριστός είναι η Άμπελος και οι πιστοί τα κλίματα. (Κατά Ιωάννην Κεφ. 15: παρ.1) «Εγώ είμαι η άμπελος η αληθινή και ο Πατέρας μου είναι ο γεωργός. (παρ.2) Κάθε κλήμα ενωμένο μ’ εμένα που δε φέρει καρπό το αφαιρεί. Και καθένα που φέρει καρπό το κλαδεύει, για να φέρει περισσότερο καρπό».
3.ΜΑΪΝΤΑΝΟΣ:
Συμβολιζει την ανάπαυση του νεκρού «εν τόπω χλοερώ»
4. ΦΡΥΓΑΝΙΑ ΤΡΙΜΜΕΝΗ ή ΣΟΥΣΑΜΙ:
Συμβολιζει το χώμα «..ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει..»
5.ΡΟΔΙ:
Συμβολίζει τα μετά θάνατον αγαθά των σεσωσμένων ψυχών μέσα στον παράδεισο.
6.ΚΑΝΕΛΑ:
Συμβολίζει τα ταφικά μύρα.
Δίνει ευωδία και άρωμα «αρώμασι εν μνήματι κηδεύσας απέθετο», «..μύραναν τον τάφο αι μυροφόροι μύρα..»
7.ΑΜΥΓΔΑΛΑ:
Συμβολίζουν την καλή σωματική και ψυχική ποιότητα των κεκοιμηθέντων  (όταν ήταν ζωντανοί) και κατ’ επέκτασην τη ζωή που διαιωνίζεται με τους απογόνους.
8.ΚΟΥΦΕΤΑ:
Συμβολιζουν τα οστά που μένουν αναλλοίωτα καθώς το σώμα φθείρεται.
9.ΖΑΧΑΡΗ:
 Συμβολίζει την μετά θάνατον Ουράνια γλυκιά Ζωή του Παραδείσου.
Αυτό όμως που πρέπει να προσέξετε και να τηρήσετε με μεγάλη ευλάβεια είναι αυτά που πάντα μας τονίζουν ή τόνιζαν οι γιαγιάδες μας.Όση ώρα ετοιμάζουμε τα κόλλυβα, πρέπει να είναι αναμμένο το καντήλι και το θυμιατό Όταν βράσει το σιτάρι λοιπόν, το ραντίζουμε με δροσερό νερό λέγοντας «δροσιά και έλεος να έχουν οι ψυχές των….», καθώς και τα ονόματα των νεκρών που θέλουμε να μνημονεύσουμε.
“ΤΟ ΣΙΤΑΡΙ ΛΟΙΠΟΝ, ΣΥΜΒΟΛΙΖΕΙ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ, ΤΗΝ ΤΑΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ.
Ο ΝΕΚΡΟΣ ΜΑΣ, ΘΑ ΔΙΑΛΥΘΕΙ «ΕΙΣ ΤΑ ΕΞ ΩΝ ΣΥΝΕΤΕΘΗ» ΚΑΙ ΘΑ ΑΝΑΣΤΗΘΕΙ ΠΑΛΙ ΜΕ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ, ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ, ΜΕ ΑΦΘΑΡΤΟ ΠΛΕΟΝ ΣΩΜΑ ΣΑΝ ΤΟ ΣΙΤΑΡΙ”.
Κοινοποιείστε το άρθρο